• Data: 2023-09-22 • Autor: Tomasz Krupiński
Czy walne zgromadzenie musi zatwierdzić sprawozdanie finansowe spółdzielni mieszkaniowej? Czy bez zatwierdzenia sprawozdania finansowego można podzielić zysk za lata, w których zgromadzenie nie zatwierdziło sprawozdania? Czy istnieje możliwość, że walne zgromadzenie nigdy nie zatwierdzi sprawozdania? Co w takiej sytuacji?
Z mocy art. 38 § 1 pkt 2 Prawa spółdzielczego do kompetencji walnego zgromadzenia należy rozpatrywanie sprawozdań rady, zatwierdzanie sprawozdań rocznych i sprawozdań finansowych oraz podejmowanie uchwał dotyczących wniosków członków spółdzielni, rady lub zarządu w tych sprawach. Są to niezbywalne (wyłączne) kompetencje najwyższego organu spółdzielni. Dyspozycją powołanego przepisu objęte jest w pierwszej kolejności sprawozdanie rady nadzorczej, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 7 Prawa spółdzielczego, tj. sprawozdanie zawierające wyniki przeprowadzonej przez radę kontroli i ocenę sprawozdań finansowych (por. art. 88a § 1 zd. 2 Prawa spółdzielczego). Obowiązkiem walnego zgromadzenia jest rozpatrzenie przedmiotowego sprawozdania, przez co należy rozumieć dyskusję nad sprawozdaniem, która powinna być zainicjowana przedstawieniem głównych informacji zawartych w sprawozdaniu. Zaniechanie realizacji obowiązku przewidzianego w art. 46 § 1 pkt 7 Prawa spółdzielczego i nieprzedstawienie na walnym zgromadzeniu sprawozdania rady może stanowić podstawę wniosku o nieważności uchwały zatwierdzającej sprawozdanie roczne i sprawozdanie finansowe (por. art. 42 § 2 Prawa spółdzielczego).
Z mocy przepisów Prawa spółdzielczego walne zgromadzenie zatwierdza sprawozdania roczne i sprawozdania finansowe, a sprawozdania rady jedynie rozpatruje.
Dalszą kompetencją walnego zgromadzenia jest zatwierdzanie sprawozdania zarządu z działalności spółdzielni i sprawozdania finansowego. Sprawozdanie finansowe składa się z następujących elementów:
1) bilansu,
2) rachunku zysków i strat,
3) informacji dodatkowej obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia (por. 45 ust. 2 ustawy o rachunkowości).
Do sprawozdania finansowego rocznego dołącza się sprawozdanie z działalności spółdzielni (por. art. 45 ust. 4 ustawy o rachunkowości). Sprawozdanie to powinno zawierać istotne informacje o stanie majątkowym i sytuacji finansowej spółdzielni, w tym ocenę uzyskiwanych efektów oraz wskazanie czynników ryzyka i opis zagrożeń. Roczne sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności spółdzielni powinny być sporządzone nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego (por. art. 52 ust. 1 i 3 ustawy o rachunkowości). Roczne sprawozdanie finansowe spółdzielni podlega zatwierdzeniu przez organ zatwierdzający nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego (por. art. 53 ust. 1 ustawy o rachunkowości). Przed zatwierdzeniem sprawozdanie jest badane pod względem rzetelności i prawidłowości (por. art. 88a § 1 Prawa spółdzielczego). Uchwałę w tym zakresie podejmuje rada nadzorcza.
Uchwała walnego zgromadzenia o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego, które wbrew obowiązkowi statuowanemu w art. 88a Prawa spółdzielczego (lub art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości) nie zostało poddane badaniu, jest nieważna (art. 42 § 2 Prawa spółdzielczego). W art. 38 § 1 pkt 2 Prawa spółdzielczego mowa jest o zatwierdzaniu sprawozdania z działalności spółdzielni i sprawozdania finansowego; literalne brzmienie powołanego przepisu nie wskazuje natomiast na kompetencję najwyższego organu spółdzielni w zakresie rozpatrywania przedmiotowych sprawozdań. Pomimo takiego ujęcia należy przyjąć, że niezbędne jest przedstawienie na walnym zgromadzeniu podstawowych informacji zawartych w sprawozdaniach. Taki wniosek można także wyprowadzić z ustawowej kompetencji walnego zgromadzenia polegającej na rozpatrywaniu sprawozdania rady zawierającego wyniki przeprowadzonej przez radę kontroli i ocenę sprawozdań finansowych. Nie da się bowiem rozpatrzyć sprawozdania rady bez elementarnej znajomości przedmiotu oceny dokonywanej przez ten organ. W praktyce realizacja kompetencji wymienionych w art. 38 § 1 pkt 2 Prawa spółdzielczego wymaga – kolejno – przedstawienia głównych elementów sprawozdania z działalności spółdzielni i sprawozdania finansowego, rozpatrzenia sprawozdania rady, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 7 Prawa spółdzielczego, oraz ewentualnie podjęcia uchwały w przedmiocie zatwierdzenia tego sprawozdania i wreszcie poddania pod głosowanie uchwał w sprawie zatwierdzenia sprawozdania z działalności spółdzielni i sprawozdania finansowego. W trakcie obrad walnego zgromadzenia członkowie spółdzielni mogą zadawać pytania dotyczące kwestii zawartych w wymienionych sprawozdaniach, żądać udzielenia wyjaśnień i odpowiedzi. Pozbawienie uczestników zgromadzenia możliwości wypowiedzenia się na temat sprawozdań czy uzyskania przez nich stosownych informacji może stanowić podstawę wniosku o nieważności uchwał podjętych przez walne zgromadzenie, o ile zaistniałe uchybienie miało lub mogło wywrzeć wpływ na treść tych uchwał.
Głosowanie przeciwko zatwierdzeniu sprawozdań, w tym zwłaszcza sprawozdania finansowego, powinno mieć merytoryczne uzasadnienie i wzgląd na możliwe skutki takiej uchwały. Zgodnie bowiem z art. 53 ust. 3 i 4 ustawy o rachunkowości podjęcie przez walne zgromadzenie uchwały odmawiającej zatwierdzenia sprawozdania finansowego oznacza, że niedopuszczalne jest powzięcie uchwały o podziale nadwyżki bilansowej lub o pokryciu straty.
Nie ma możliwości podziału zysku bez zatwierdzenia sprawozdania finansowego. Mówi o tym art. 53 ust 4 ustawy o rachunkowości: „Podział lub pokrycie wyniku finansowego netto jednostek niezobowiązanych do poddania badaniu rocznego sprawozdania finansowego może nastąpić po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego przez organ zatwierdzający”.
Zatem, gdy spółdzielnia znajduje się w likwidacji i nie ma możliwości zwołania walnego zgromadzenia zdolnego do podejmowania uchwał zgodnie z wymogami ustawy oraz statutu, spełnienie obowiązku wynikającego z ww. przepisów staje się niemożliwe. W tym przypadku ma zastosowanie art. 119 § 3 oraz 126 § 2 ustawy Prawo spółdzielcze, który kompetencje te przyznaje związkowi rewizyjnemu zrzeszającemu spółdzielnię w likwidacji, a w stosunku do spółdzielni niezrzeszonych – Krajowej Radzie Spółdzielczej w związku z art. 259 § 3 tej ustawy.
Opóźnione zatwierdzenie sprawozdania Spółdzielnia mieszkaniowa „Słoneczna” zwołała walne zgromadzenie z półrocznym opóźnieniem. W tym czasie rada nadzorcza złożyła sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami, ale brak wcześniejszego zatwierdzenia sprawozdania przez walne zgromadzenie uniemożliwił wypłatę nadwyżki bilansowej mieszkańcom. W konsekwencji mieszkańcy musieli czekać na środki do następnego zgromadzenia.
Odmowa zatwierdzenia sprawozdania W spółdzielni „Zielona Dolina” podczas walnego zgromadzenia większość członków głosowała przeciwko zatwierdzeniu sprawozdania finansowego z powodu niejasnych wydatków zarządu. Decyzja ta wstrzymała podział zysku, a walne zgromadzenie zobowiązało zarząd do przedstawienia szczegółowych wyjaśnień na kolejnym spotkaniu.
Likwidacja spółdzielni bez zatwierdzenia sprawozdania Spółdzielnia „Osiedle Centrum” znalazła się w stanie likwidacji, a z powodu braku wystarczającej liczby członków nie udało się zwołać ważnego walnego zgromadzenia. W tej sytuacji obowiązek zatwierdzenia sprawozdania finansowego przejął związek rewizyjny, zgodnie z przepisami Prawa spółdzielczego, umożliwiając tym samym zakończenie likwidacji zgodnie z prawem.
Zatwierdzenie sprawozdania finansowego przez walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej jest kluczowym elementem jej działalności. Bez takiej uchwały nie można legalnie podzielić zysku ani pokryć straty za dany rok. Odmowa zatwierdzenia sprawozdania powinna mieć uzasadnienie merytoryczne, a jej skutki mogą istotnie wpłynąć na sytuację finansową spółdzielni. W przypadku likwidacji spółdzielni, gdy niemożliwe jest zwołanie walnego zgromadzenia, kompetencje te przechodzą na odpowiedni związek rewizyjny lub Krajową Radę Spółdzielczą, co zapewnia kontynuację niezbędnych działań formalnych.
Zatwierdzenie sprawozdania finansowego przez walne zgromadzenie jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania spółdzielni mieszkaniowej. Bez tej uchwały nie można legalnie podzielić zysku ani pokryć straty. W sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak likwidacja spółdzielni, kompetencje te mogą przejąć inne organy, co pozwala na zakończenie procedur zgodnie z przepisami.
1. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - Dz.U. 2001 nr 4 poz. 27
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Tomasz Krupiński
Radca prawny z kilkunastoletnim doświadczeniem, magister prawa, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Specjalizuje się w prawie nieruchomości i prawie lokalowym (wykup mieszkań, najem, eksmisje, zasiedzenia itp.) oraz w prawie rodzinnym (rozwody, alimenty, podział majątku itp.). Doradza też wspólnotom mieszkaniowym i zarządcom nieruchomości (sam również ma uprawnienia zarządcy). Prowadzi własną kancelarię i reprezentuje naszych klientów w sądach.
Zapytaj prawnika