• Data: 2023-09-20 • Autor: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Spółkę jawną nie zatrudniała pracowników, tworzyło ją 3 wspólników. W listopadzie 2021 r. rozwiązaliśmy spółkę jawną bez procesu likwidacji na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 K.s.h. i złożyliśmy wniosek do Sądu Rejestrowego o wykreślenie z KRS. Sąd zażądał dokumentów o braku zadłużenia, zakończeniu bytu spółki i rozdysponowania majątku ruchomego spółki miedzy wspólników. Ostatecznie orzeczenie o wykreśleniu podmiotu z KRS Sąd wydał 11 stycznia tego roku. Mimo rozwiązania spółki bez likwidacji i wyrejestrowania działalności w ZUS zaraz po podjęciu uchwały – ZUS pismem z 18 kwietnia tego roku domaga się opłacenia pełnych składek za okres 7 tygodni, czyli do wykreślenia z KRS. Powołuje się przy tym na artykuł 272 K.s.h., który mówi o likwidacji spółki, podczas gdy spółkę rozwiązaliśmy bez likwidacji, niejako natychmiast po podjęciu uchwały wskutek zgodnej decyzji wspólników. ZUS nie przyjmuje żadnych argumentów o nieprowadzeniu działalności po uchwale o rozwiązaniu spółki (takich oświadczeń zażądał sąd rejestrowy przez wykreśleniem). Czy są podstawy do odwołania się od decyzji ZUS do Sądu Pracy i Ubezpieczeń?
po przeanalizowaniu opisanego stanu faktycznego i przesłanych dokumentów wyjaśniam jak poniżej.
Art. 58 § 1 pkt 2 Kodeksu spółek handlowych (K.s.h.) stanowi, że rozwiązanie spółki powoduje m.in. jednomyślna uchwała wszystkich wspólników. Natomiast w myśl art. 67 § 1 K.s.h. w przypadkach określonych w art. 58 K.s.h. należy przeprowadzić likwidację spółki, chyba że wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia działalności spółki. W przypadku rozwiązania spółki bez przeprowadzenia likwidacji, obowiązek złożenia wniosku ciąży na wspólnikach. Zaś zgodnie z art. 84 § 2 K.s.h. rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru.
Bowiem: „Zgodnie z art. 251 § 1 K.s.h. spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru, zaś według art. 84 § 2 K.s.h. rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. W obu przypadkach wpis do rejestru ma charakter konstytutywny. Z chwilą wpisu do rejestru powstaje spółka jawna jako podmiot prawa mogący we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, a także jako przedsiębiorca. Wykreślenie powoduje utratę bytu prawnego spółki. Wskazać należy art. 17 ustawy z 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którym domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Przepis ten przewiduje istotne domniemanie wiarygodności danych w Krajowym Rejestrze Sądowym, które stanowi dopełnienie zawartej w art. 14 ustawy gwarancji pewności obrotu. Na jego podstawie można przyjąć, że dane zawarte w Rejestrze są zgodne z rzeczywistym stanem i są prawdziwe. Wskazane domniemanie jest domniemaniem prawnym w rozumieniu art. 234 K.p.c., wiąże sąd w postępowaniu cywilnym, z tym że może być obalone, ponieważ ustawa tego nie wyłącza. Domniemanie to dotyczy wpisów, obejmuje więc treść zamieszczoną w odpowiednim dziale rejestru, natomiast nie dotyczy danych znajdujących się w aktach rejestrowych, jeżeli nie zostały wpisane do rejestru. Ustawodawca przyjmuje, że – co do zasady – wszystkie dane wpisane do rejestru są zgodne z prawdziwym stanem rzeczy, czyli z obiektywną rzeczywistością.” (wyrok SN z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II CSK 595/16).
W tym miejscu zwracam uwagę, że ZUS, powołując się na art. 272 K.s.h., czyni to powołanie błędnie, gdyż w Państwa przypadku mamy do czynienia ze spółką jawną, a nie ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Niemniej jednak, tak jak wskazałam, w przypadku spółki jawnej jej rozwiązanie też następuje z chwilą wykreślenia z rejestru.
Nadto zaznaczam, że wspólnik spółki jawnej podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu z tytułu uczestnictwa w spółce jawnej aż do czasu jej wykreślenia z KRS. Zgodnie z art. 13 pkt 4b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej – od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
Jeżeli zatem działalność nie była zawieszona w okresie od podjęcia uchwały do wykreślenia z KRS, ZUS w mojej ocenie słusznie domaga się składek. Wspólnik spółki jawnej przestaje podlegać ubezpieczeniom dopiero od dnia bezpośrednio następującego po dniu, w którym spółka jawna została wykreślona z KRS albo nastąpiło zbycie ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce jawnej. W takim przypadku wyrejestrowanie wspólników spółki jawnej z obowiązkowych ubezpieczeń powinno więc nastąpić z dniem bezpośrednio następującym po dniu, w którym spółka jawna została wykreślona z KRS.
W świetle powyższego w mojej ocenie brakuje argumentów, by podważyć argumenty ZUS, skoro przepis mówi jednoznacznie, w jakich okresach wspólnik spółki jawnej podlega ubezpieczeniu.
Spółka handlowa z branży spożywczej
Trzej wspólnicy prowadzący niewielką hurtownię spożywczą podjęli jednogłośną uchwałę o rozwiązaniu spółki jawnej bez przeprowadzania likwidacji. W grudniu 2021 r. spółka zakończyła działalność operacyjną i wspólnicy złożyli wniosek o wykreślenie spółki z KRS. Mimo że nie prowadzili już żadnych działań gospodarczych, ZUS zażądał pełnych składek za okres między uchwałą a oficjalnym wykreśleniem z rejestru w styczniu 2022 r. Wspólnicy początkowo uznali to za niesłuszne, ale po analizie przepisów przyznali, że ZUS działał zgodnie z prawem.
Spółka usługowa z branży IT
Dwóch programistów prowadzących spółkę jawną postanowiło zakończyć współpracę z końcem listopada 2023 r. Spółka zakończyła działalność i wspólnicy złożyli stosowny wniosek do KRS. Procedura wykreślenia zakończyła się dopiero w lutym 2024 r. W tym czasie ZUS domagał się opłacenia składek, mimo że działalność faktycznie nie była prowadzona. Wspólnicy próbowali odwoływać się do decyzji ZUS, argumentując, że spółka nie miała żadnych aktywności po podjęciu uchwały. Finalnie sąd uznał, że spółka formalnie istniała do momentu wykreślenia, a ZUS miał prawo żądać składek.
Spółka handlowa bez majątku
Czterech wspólników spółki zajmującej się handlem elektroniką postanowiło zakończyć działalność z końcem października 2022 r. Po podjęciu uchwały nie prowadzili już żadnych transakcji, a majątek został podzielony na podstawie wcześniejszych ustaleń. Wspólnicy złożyli wniosek o wykreślenie spółki, który został rozpatrzony dopiero po trzech miesiącach. ZUS zażądał składek za ten okres. Wspólnicy odwołali się, ale sąd podtrzymał decyzję ZUS, uznając, że rozwiązanie spółki prawnie nastąpiło dopiero w momencie wykreślenia z rejestru.
Wspólnicy spółki jawnej podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym aż do momentu jej wykreślenia z KRS, niezależnie od tego, czy działalność operacyjna faktycznie została zakończona wcześniej. Nawet w przypadku rozwiązania spółki bez likwidacji, formalne zakończenie bytu prawnego następuje dopiero wraz z decyzją sądu rejestrowego. W praktyce oznacza to, że wspólnicy muszą liczyć się z koniecznością opłacenia składek za okres od podjęcia uchwały o rozwiązaniu spółki do momentu jej wykreślenia z rejestru, co potwierdzają zarówno przepisy prawa, jak i orzecznictwo sądowe.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące zakończenia działalności spółki jawnej, momentu ustania obowiązku opłacania składek ZUS lub procedury wykreślenia spółki z KRS, skontaktuj się z nami. Oferujemy kompleksowe porady prawne, wsparcie w przygotowaniu niezbędnych dokumentów oraz reprezentację w kontaktach z urzędami i sądami. Pomożemy Ci skutecznie zabezpieczyć interesy wspólników i uniknąć niepotrzebnych kosztów.
1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II CSK 595/16
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie gospodarczym, prawie pracy, prawie zamówień publicznych, a także w prawie konsumenckim i prawie administracyjnym. Obecnie prowadzi własną kancelarię radcowską oraz obsługuje spółki i instytucje państwowe.
Zapytaj prawnika